Ademt u teveel stof of waternevel in?


Soms is het direct duidelijk dat er teveel stof in de lucht hangt. Wanneer er zichtbare ‘stofwolken’ door het bedrijf zweven, is het zeker dat u teveel stof inademt. Niet altijd is het zo duidelijk! Sommige schadelijke deeltjes zijn niet zichtbaar met het blote oog. Dit geldt voor de kleine kwartsdeeltjes die tot in de longen kunnen doordringen. Ook is niet elk soort stof even schadelijk.


De test bestaat uit een aantal vragen. Ze zijn ingedeeld in twee delen:

  • Wat is de schadelijkheid van het stof of de waternevel?
  • Hoeveel stof of waternevel ademt u in?

 

Of er daadwerkelijk kans is op schadelijke gevolgen voor de gezondheid, hangt af van de combinatie van deze twee zaken:

  • Als het stof dat u inademt schadelijk is, én u ademt er veel van in, dan zijn maatregelen zeker nodig;
  • Als het stof schadelijk is, óf u ademt veel stof in, dan moet worden overwogen of maatregelen mogelijk en eenvoudig uit te voeren zijn;
  • Als geen van beide het geval is, hoeft u geen maatregelen te nemen.

 

Met elk “ja” op een vraag scoort u een punt. Hoe meer punten, hoe hoger de noodzaak om maatregelen te nemen tegen stof of nevel.

 

De test kan door iedereen in een bedrijf worden ingevuld. Als het goed is, komen twee medewerkers die hetzelfde werk doen op hetzelfde punten-aantal uit.

 

 

Let op: elke verlaging van het puntenaantal die wordt bereikt met een maatregel tegen stof of nevel is een stap vooruit!

I.Wat is de schadelijkheid van het stof?

Aanwezigheid van schadelijke plantaardige of dierlijke bestanddelen
(zgn. ‘endotoxinen’ uit bacteriën, ‘mycotoxinen’ uit schimmels of schimmelsporen)
  Ja Nee
Is plantaardig of dierlijk materiaal aanwezig?
b.v. geoogste gewassen, dierenvoer, vlees, bewerkte groenten, compost, granen, gras.
Dit is namelijk bijna altijd besmet met bacteriën of schimmels; tenzij men met gesteriliseerd product werkt.
Wordt er met droog, afgestorven plantenmateriaal gewerkt?
b.v. stro, uienvellen, bloembollenvellen, uitgedroogde groenten.
Kunnen de agrarische producten die worden verwerkt nat zijn?
In dat geval treedt extra groei van schimmels en bacteriën op.
b.v.: grasdrogerijen, mouterijen, natte sorteerlijnen in fruit- en groentehandel, pluimveeslachterijen.
Is er waternevel aanwezig dat in contact komt met het product of met vuil?
b.v. bij sproei-installaties in pluimveeslachterijen; beregening in boomteelt; waterverneveling bij compostbereiding; schoonmaken met de hogedrukspuit (overal).
Wordt proceswater gerecirculeerd? (hergebruikt)
In dat geval kan een sterkere groei van bacteriën optreden.
b.v. proceswater in groentensnijderijen; natte sorteerlijnen in fruit- en groentenhandel; vezelontwatering aardappelzetmeelindustrie.
Kunt u in contact komen met afvalwater?
b.v. in aardappelindustrie, suikerindustrie, groentensnijderijen, conservenindustrie, slachterijen.
Zijn dierlijke uitwerpselen aanwezig, of gebruikt u deze als bemesting?
b.v. in stallen in de rund- en pluimveehouderij en varkenshouderijen, in rund-, pluimvee- en varkensslachterijen; in de verwerking van darmen; als meststof in de tuinbouw. Extra contact bij uitmesten van stallen.
Is direct contact met dieren mogelijk?
Dit levert contact op met huidschilfers, haren, veertjes en uitwerpselen.
b.v. in stallen in de veehouderij (alle sectoren) of slachterijen. Betreft vele handelingen: ontvangst, voederen, ziekte- en ongediertebestrijding, verwijderen dode dieren, snavelkappen pluimvee, aanhangen pluimvee in slachterijen, slachten varkens en runderen
Wordt gewerkt bij ‘hoge’ temperaturen, d.w.z. > 15°C?
Alleen als wordt gekoeld tot onder de 15°C wordt de groei van
bacteriën e.d. geremd.
     
Aanwezigheid van kwartsstof    
Wordt intensief grond bewerkt?
b.v. ploegen, eggen, frezen, poten, mechanische onkruidbestrijding, handmatige onkruidbestrijding, oogsten van bodemgewassen, rooien van bomen en heesters.
Worden bodemgewassen met aanhangend zand of klei verwerkt?
b.v. ontvangst, sorteren, reinigen van aardappels, peen, uien; etc.
Gaat het om zandgrond of zeer droge kleigrond?
Zandgrond bevat meer kwartsstof dan kleigrond, maar zeer droge kleigrond verstuift meer.
Totaal aantal punten 'Schadelijkheid' (maximaal 12)

II. Hoeveel stof of nevel ademt u in?

  Ja Nee
Hangt er zichtbaar stof in de lucht op de werkplek?
Dit is vooral tegen het licht in goed te zien. In dat geval is de hoeveelheid stof te hoog.
Is de werkplek of zijn gereedschappen bedekt met een stoflaag?
b.v. de vloer, werktafels, machines, gereedschappen div.
Heeft u tijdens of na het werk regelmatig één van de volgende klachten: hoesten, niezen, keelpijn, kortademigheid, oogirritaties?
Verwerkt u minimaal één keer per dag producten die een zichtbare stofwolk in de lucht geven, die echter snel weer uitzakt? (zoals zand)
b.v. bodemgewassen met aanhangend zand, compost, graszaad
Verwerkt u één keer per dag of vaker producten die een zichtbare stofwolk in de lucht geven die lang blijft hangen? (zoals talkpoeder)
b.v. graan, meel
Verwerkt uw bedrijf meer dan 100 kilo van deze stoffige
producten per dag?
b.v. bulkverwerking akkerbouwproducten
Voert u ‘intensieve’ bewerkingen uit die veel stofvorming kunnen geven?
b.v. hakselen van stro, strooien van stro, storten/overslag granen e.d. , maaien van gras, borstelen van aardappelen, schroeien van varkens(-huid), ontveren pluimvee, vegen van ruimten.
Werkt u langer dan twee uur per dag in stoffige omstandigheden?
Werkt u langer dan twee uur per dag in omstandigheden waarin waternevel aanwezig is die met product of vuil in contact is geweest? (zie ook tabel I).
Zijn lekkages in machines, leidingen of transportdelen zichtbaar waardoor stof naar buiten komt?
Is plaatselijke afzuiging bij stoffige werkzaamheden afwezig?
d.w.z. het stof wordt niet direct bij de bron weggezogen.
Worden de werkruimten en machines minder vaak dan
één keer per week gereinigd?
Totaal aantal punten 'Hoe veel adem ik in' (maximaal 12)

De uitslag van de test

De grootte van uw risico op gezondheidsklachten door agrarisch stof (of nevel) wordt in de onderstaande figuur weergegeven. Met behulp van een kruisje is aangegeven hoe groot uw risico is. Hoe donkerder de kleur, hoe dringender maatregelen nodig zijn!

 

Er zijn geen maatregelen nodig
Neem maatregelen als ze eenvoudig door te voeren zijn
Maatregelen zijn sterk aanbevolen
Meerdere maatregelen zijn zeker nodig

 

    Schadelijkheid
    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
H
o
e
v
e
e
l
h
e
i
d		 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12

 

 

En nu: actie!

Door het nemen van maatregelen kunt u terechtkomen in een lichtere kleur. Dit kan door iets te doen aan de ‘schadelijkheid’ van het stof in het bedrijf, óf aan de ‘hoeveelheid’ stof in het bedrijf.

 

Per sector en handeling zijn er verschillende maatregelen die u kunt nemen.